نقد فیلم گردباد ها (Twisters) | دنباله‌ای نامانوس

فیلم گردبادها (Twisters) دنباله‌ ای هالیوودی بر فیلم گردباد (Twister) است. اثری در زیرژانر بلایای طبیعی که روایتی شلخته همراه‌ با حس‌ و حال فیلم‌ های دهه‌ ی ۹۰ را تحویل‌ مان می‌ دهد. هالیوود در زمانه‌ ی اتمام قصه‌ ها و روایت‌ ها مسیر دنباله‌ سازی‌ ها و بازسازی‌ ها را پیش گرفته است. علاقه‌ ی شدید هالیوود به میراث گذشته‌ ی خود بدون شک سینما را به خطر می‌ اندازد. حاصل تکیه بر فیلم‌ های گذشته چیزی جز خراب شدن نوستالژی‌ ها و خاطرات مخاطب نیست. فیلم گردبادها به کارگردانی لی ایزاک چانگ یکی از راه‌ اندازی‌ های دوباره‌ ی هالیوود است که باتوجه‌ به ساختار و خط داستانی فیلم گردباد (۱۹۹۶) به کارگردانی یان ده بونت داستان تازه‌ ای را برای مخاطب تعریف می‌ کند. چانگ برای فیلم گردبادهای خودش مسیری شخصی را دارد و چندان دلش نمی‌ خواهد که وابسته به فیلم پرفروش ده بونت باشد. اما با این حال فیلمساز سعی کرده است که در جاهایی به اثر ده بونت ادای احترام کند تا تماشاگر نوستالژی‌ پسند از تماشای این اشتراکات لذت ببرد. کارکتر کیت و تیلر، برخی پلان‌ های متعلق به خرابی‌ گردبادها و حس از دست دادن، همه‌ و همه ما را به یاد فیلم گردباد دهه‌ ی نود می‌ اندازد. با وجود این ارجاعات و ادای احترام‌ ها فیلم گردبادها نمی‌ تواند اثری چندان لذت‌ بخش جلوه کند. چراکه فیلمساز از پتانسیل وحشت‌ زایی گردباد استفاده نمی‌ کند و نمی‌ تواند همانند اثر ده بونت یک فاجعه‌ ی زیستی را دراماتیک به‌ تصویر بکشد. شاید اگر ایزاک چانگ به‌ جای ساخت این فیلم با حال‌ و هوای دهه‌ ی ۹۰ دست به ساخت یک دنباله‌ ی تمام‌ و کمال می زد می‌ توانست نتیجه‌ ی بهتری را بگیرد. اسپویل: فیلم گردبادها با یک روایت پرتعلیق شروع می‌ شود. کیت گروه‌ اش را از خواب بیدار می‌ کند، برای یوتیوب مصاحبه می‌ گیرد و بشکه‌ هایی که محتوی یک سری مواد شیمیایی بی‌ خطر هستند را برای فرستادن به درون گردباد آماده می‌ کند. او و گروه‌ اش برای کنترل گردبادها قصد دارند تا بشکه‌ های محتوی مواد درون پوشک را به هوا بفرستند. همه چیز خوب پیش می‌ رود تا اینکه اتفاقات ناخوشایندی رخ می‌ دهد و مخاطب به ۵ سال بعد می‌ رود. جائی که قرار است فیلم درام خود را آغاز کند و قهرمان قصه وارد مسیر اصلی‌ اش شود. کیت حالا در مرکز هواشناسی کار می‌ کند و دیگر به‌ دنبال گردبادها نیست. فیلم گردبادها اثری شخصیت‌ محور است که حول کارکتر کیت می‌ چرخد. فیلم ایده‌ ی خوبی دارد و سروکارش با تغییرات اقلیمی و بلایای طبیعی است. یک فکر ابتدایی اولیه‌ ی جهان‌ شمول که می‌ تواند برای هرکسی در هر کجای کره‌ ی زمین جذاب باشد. اما این جذابیت در همین‌ جا به پایان می‌ رسد و ما اگر بخواهیم از لحاظ پرداختی به فیلم نگاه کنیم، گردبادها اثری تکراری با شخصیت‌ هایی تیپیکال است که نمی‌ توانند متفاوت از کارکترهای آثار ماجراجویانه عمل کنند. درواقع شما به محض اینکه وارد درام می‌ شوید، می‌ توانید تا انتهای قصه را حدس بزنید. فرمول و رویه‌ ی فیلم تکراری است و چیزی برای کشف وجود ندارد. کیت بعد از اینکه پروژه‌ اش با شکست مواجه می‌ شود، شبیه همه‌ ی قهرمانان شکست‌ خورده به گوشه‌ ای پناه می‌ برد و ارتباطش را با زندگی قبلی خود قطع می‌ کند. او به نیویورک می‌ آید تا بتواند عذاب وجدانش را قدری تعدیل ببخشد. اما به یکباره این آرامش قبل از طوفان بهم می‌ ریزد و یکی از دوستانش به ملاقات او می‌ آید تا دوباره به‌ دنبال گردبادها بروند. جاوی و گذشته‌ ی مشترکشان همچون حادثه‌ ی محرکی کیت را باز هم به درون گردبادها می‌ کشاند و سفر قهرمان قصه شکل می‌ گیرد. فیلم از اینجا به بعد ایده‌ اش را روی کشمکش‌ های درونی و بیرونی پیرامون کیت بنا می‌ کند و قصدش رشد و توسعه‌ ی قهرمان قصه‌ اش است. گفتیم که فیلم گردبادها اثری شخصیت‌ محور است که قصد دارد روایت خود را روی سفر قهرمانی و رستگاری شخصیت اول قصه‌ اش بنا کند. کیت قهرمانی سرخورده است که دوستانش را بابت یک اشتباه تئوریک به کشتن داده است و حالا باید دوباره به میدان بازگردد تا گذشته را جبران کند. می‌ بینید؟ همه چیز تکراری و براساس یکسری فرمول‌ های همیشگی هالیوودی است. قهرمانی که باید ناجی کلی انسان درمانده شود. کیت همانند دکتر جوآن در فیلم گردباد حادثه‌ ی محرکی را با خود حمل می‌ کند و آن مردن عزیزانش توسط گردباد است. در فیلم ده بونت پدر دکتر جوآن به درون گردباد کشیده شده بود و در اینجا نیز دوستان و نامزد کیت توسط گردبادی غول‌ پیکر می‌ میرند. وارد شخصیت‌ های فیلم می‌ شویم و از خود کارکتر کیت شروع می‌ کنیم، کسی که پیرنگ حول او شکل گرفته و فیلمساز با استفاده از کنش‌ هایش دست به خلق رویدادهای گردبادها زده است. کیت بعد از چند سال به یک پختگی نسبی رسیده است و حالا باید دوباره خود را در میدان نبرد علیه گردبادها قرار دهد. اما وارد شدن دوباره‌ ی او به این کارزار خیلی راحت انجام می‌ شود و کشمکش‌ های درونی کیت چندان به دل نمی‌ نشیند. قهرمانی که باعث مرگ دوستانش شده است قبل از اینکه کشمکش‌ های بیرونی او را از پای درآورند باید به کشمکش‌ های درونی جواب پس بدهد و خود را به‌ نحوی آرام کند. سفر قهرمانی کیت، سفری آرام و بی‌ دردسر است. هیچ فلش‌ بکی از گذشته او را احاطه نمی‌ کند و هیچ دست‌ اندازی نیز در مسیرش وجود ندارد. گویی روایت ابتدایی فیلم، رویایی بیش نبوده و کیت هیچ گذشته‌ ای نداشته است. از طرفی نیز سفر رستگاری کیت چندان در دسترس نیست. این رویه آنچنان از طرف فیلمساز کمرنگ به‌ تصویر کشیده شده است که مخاطب در درک و فهمیدن قهرمان قصه به مشکل بر می‌ خورد. ما می‌ دانیم که کیت دوست دارد گذشته را جبران کند اما این فهمیدن و دانستن تنها ناشی از تجربه‌ ی دیدن فیلم‌ های متعدد است، نه اینکه کارگردان کدهایی پرداخت‌ شده به ما داده باشد! از همه مهم‌ تر اینکه کیت قهرمانی سرگردان است، او تا یک‌ سوم پایانی فیلم نمی‌ داند که در پیرنگ چه هدفی دارد و قرار است گروه را به کجا هدایت کند. قهرمانی سرگشته، مضطرب، بی‌ هدف در دل گردبادی که همه‌ ی زندگی‌ اش را نابود کرده است. ما در این فیلم به لحاظ کارگردانی با قهرمانی ناپخته طرف هستیم. حتی فیلمساز با استفاده از نماهای بسته سعی نمی‌ کند که به شخصیت اولش نزدیک شود و او را توسعه دهد. این بیگانگی نسبت به کیت آنقدر زیاد است که وقتی او با بشکه‌ های مواد شیمیایی‌ اش به‌ سمت گردباد می‌ رود تا دوستانش را نجات دهد، مخاطب چندان وارد تعلیق و ترس نمی‌ شود چراکه نمی‌ داند چه اتفاقی در حال رخ دادن است. ریشه‌ ی این اتفاق را می‌ توان در عدم همدلی تماشاگر با شخصیت‌ های قصه در نظر گرفت. کارگردان در کنترل احساس تماشاگر منفعلانه عمل می‌ کند و بین شخصیت‌ هایش با مخاطب پل نمی‌ زند. از بحث کشمکش‌ های درونی که بگذریم، کشمکش‌ های بیرونی نیز چندان سرجای خودشان پرداخت نشده‌ اند. گردباد و تغییرات اقلیمی به‌ عنوان یک ضدقهرمان قدرتمند باید تصویری مهیب از خود جلوی کیت نشان می‌ دادند. منظور از آن تصویر مهیب در اینجا مرگ و ویرانی نیست بلکه آن خاصیت دراماتیکی است که باید این گردبادها در زندگی کیت ایجاد می‌ کردند. گردباد به‌ عنوان نیرویی که دوستان قهرمان قصه را کشته است باید تبدیل به یک نیروی شر قوی در زندگی کیت می‌ شد. ضدقهرمانی دراماتیک که احساس تماشاگر را دستکاری می‌ کرد. به‌ جز کیت دیگر شخصیت‌ های داستان نیز پرداخت خوبی ندارند. مثلا تیلر که به‌ عنوان یک شخصیت همراه در پیرنگ حضور دارد برای تماشاگر مانوس نیست و نمی‌ توان چندان با او ارتباط برقرار کرد. ایده‌ ی سیاسی فیلم و آن مارشالی که قصد سواستفاده از مردم را دارد نیز نمی‌ تواند به‌ عنوان یک ضدقهرمان در پیرنگ کار کند. اوضاع در فیلم زمانی بدتر می‌ شود که کیت متوجه می‌ شود جاوی برای او کار می‌ کند. همه چیز در این فیلم حضور دارد از ایده‌ های عاشقانه گرفته تا سیاسی و اقلیمی. گردبادها اثری درباره‌ ی رستگاری است، فیلمی با ایده‌ ای نسبتا جذاب که به پرداخت درستی نمی‌ رسد و مخاطب را قدری دلزده می‌ کند. نویسنده: سوگند مختاری